الشيخ حسين المظاهري
37
سير و سلوك؛ مقدمه (فارسى)
نمازگزارى حكمفرما مىشود و او را در شمار مؤمنين قرار مىدهد . خداوند متعال در قرآن شريف مىفرمايد : ( بِسمِ اللهِ الرَّحمَنِ الرَّحيِمِ ، قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ ، الَّذينَ هُمْ في صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ ، وَ الَّذينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُون ) « 1 » به نام خداوند بخشنده مهربان . حقّا كه گروندگان رستگار شدند ؛ آنان كه در نمازشان فروتنند و آنان كه از هر بيهوده و زشتى رويگردانند . در اين مرتبه از نماز ، دل انسان در برابر خداى سبحان ، مؤدّب است . همانگونه كه نمازگزار مراعات ادب ظاهرى را در نماز مىكند ؛ به اطراف نگاه نمىكند و نظير كسى كه در مقابل بزرگى ايستاده است ، دستها را با احترام روى دو پا مىگذارد و نماز مىخواند . به اين نماز ، نماز همراه با خضوعو خشوع مىگويند و رستگار آن كسى است دل خود را در نماز همراه كند و خودش و دلش در برابر پروردگار متعال مؤدّب باشند . به عبارت ديگر مىتوان گفت خضوع يعنى رعايت ادب ظاهرى در نماز و خشوع يعنى ادب دل و همراهى دل در نماز . از پيامبر اكرم ( ص ) سؤال شد خشوع چيست ؟ حضرت فرمودند : « خشوع عبارت است از تواضع و فروتنى در نماز و اينكه بنده قلب خود را به طور كامل متوجّه خدا سازد . » « 2 » حضور قلب در عبادات ، روح و روان آنها محسوب مىشود و نورانيت و مراتب كمال عبادتها به خشوع و مراتب آن بستگى دارد . هيچ عبادتى بدون حضور قلب ، مقبول درگاه احديت واقع نمىشود و مورد لطف و رحمت ربوبى قرار نمىگيرد . خواندن نماز واقعى براى كسانى كه به مقام خشوع نرسيده باشند ، دشوار و سنگين
--> ( 1 ) . المؤمنون / 3 - 1 ( 2 ) . الجعفريات ، ص 38 : « قِيلَ يا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الْخُشُوعُ ؟ قَالَ التَّوَاضُعُ فِى الصَّلَاة وَ أَنْ يقْبِلَ الْعَبْدُ بِقَلْبِهِ كُلِّهِ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ »